बन्दी र चन्द्रागिरि

सायद यो खुसीको प्रफुल्लित क्षण

दिनप्रतिदिन गिरफ्तार भएर

हराइरहेका आफन्तहरूको उदास स्मृतिजस्तै

भोलि विस्मृतिको धूमिल बिम्ब पनि हुन सक्छ

विजयको अन्तिम दिनसम्म

सबै रहौँला नरहौँला पछि हामी

र सायद यो खुसीको हर्षित क्षण

हाम्रो सुखद मिलनको अन्तिम क्षण पनि हुन सक्छ

र म पनि रहिनँ भने

यस काव्यको अन्तिम अध्याय पनि

लेखिँदालेखिँदै

भोलि अपूर्ण रहन सक्छ

......

(बन्दी र चन्द्रागिरि, पृष्ठ ५३÷५४)

कवि कृष्ण सेन ‘इच्छुक’का माथिका पँक्तिहरू यथेष्ट छन् तत्कालीन समयको चित्रणका लागि । यस्तै महासमरमा जन्मिएका कवि थिए ‘इच्छुक’ । आखिर उनले लेखेजस्तै भयो । कविता र समाचार लेख्दालेख्दै तत्कालीन शाही सेनाले उनको क्रूरतापूर्वक हत्या गरेरै छाड्यो । 

त्यसो त लेखक तथा कलाकारहरू कुनै भूगोलमा सिमित रहँदैनन् । कृष्ण सेन ‘इच्छुक’को जन्म उनका पिताको जागीरको सिलसिलामा भारतको देहरादूनमा भएतापनि उहाँहरूको परिवारले अर्घाखाँची जिल्ला साविकको जलुके गाविसमा बसोबास गरेको थियो ।

उनी पत्रकार थिए । राजकीय सत्तासँग कहिल्यै झुकेनन् । न त कुनै सम्झौता नै गरे । उनी कवि थिए, सर्वहारा जनताको सुस्केरा नै उनका कविताका बिम्ब थिए । जस्तो,

बाँसका तामा झैँ कलिला तनहरूले

किन विद्रोहको बन्दुक बोके ?

यौवनको दोसाँधमा उभिएका

नौजवान तरुण मनहरूले

किन विलासको रसरङ्ग छाडेर

आक्रोशको बारुद बोके ?

(पृष्ठ ३९)

बन्दी र चन्द्रागिरि ‘इच्छुक’का लामा कविताहरूको सङ्कलन हो । जम्माजम्मी ५५ पृष्ठमा अटाएका यी कविताहरू विषय गाम्भीर्यताका दृष्टिले अत्यन्तै ठूला छन् । यस सङ्ग्रहमा चन्द्रागिरि म तिमीलाई हेरिरहने गर्छु, मेरो छातीभित्र मुटुमा छ मेरो देश, हाँडीगाउँको जात्रा सधैं जात्रा रहने छैन, अटल छ मेरो आस्थाको सगरमाथा, मन देश–देशान्तर घुमिरहन्छ, तिम्रो छातीभित्र एउटा रातो गुलाफ रोप्नू, सम्झनामा नाचिरहेकाहरूको सम्झना, ए सिन्धुलीकी महान आमा र जारी रहने छ हाम्रो संकल्पको यात्रा शीर्षकका ९ ओटा कविता समेटिएका छन् । 

                                 कृष्ण सेन ‘इच्छुक’

भद्र बन्दीगृहमा छँदा लेखिएका यी कविताहरू ‘इच्छुक’ले सिराहा कारागारबाट बाहिर ल्याएका थिए । सङ्ग्रहमा कविका समकालीन र सहयात्री ऋषिराज बरालले ‘सेनजी ! अस्त्रोवस्कीका ‘सपनाहरू’ नभुल्नोस् है’ भन्ने शीर्षक दिएर ५ पृष्ठ लामो भूमिका लेखेका छन् जहाँ उनको भावविह्वल मन छताछुल्ल पोखिएको आभास हुन्छ ।

***

कविता कृति : बन्दी र चन्द्रागिरि 

कवि : कृष्ण सेन ‘इच्छुक’ 

प्रकाशन वर्ष : २०५७ भाद्र (पहिलो सँस्करण)