‘ललिता’ खण्डकाव्य

‘ललिता’ विष्णुप्रसाद बस्यालकृत खण्डकाव्यको नाम हो । अर्घाखाँची जिल्लाको तत्कालीन सन्धिखर्क गाविसको तुम्कोट गाउँमा स्थायी ठेगाना (कृतिका अनुसार) भएका कविको यो कृति उत्तरकुमार पराजुलीले प्रकाशनमा ल्याएका हुन् । प्रकाशकको तर्फबाट आफ्नो भनाइ राख्दै पराजुलीले लेखेका छन्, ‘काव्य यात्रालाई (म) अनन्तको यात्रा ठान्दछु ।’ 

कृतिमा कवि बस्यालले अत्यन्तै मर्मस्पर्शी श्लोकहरूको निर्माण गरेका छन् । एउटी अनाथ किशोरीको कथा बुनिएको यो खण्डकाव्य पढिरहँदा पाठकको मन अवश्यै भिज्नेछ । जस्तो, दुनियाको चलन बनेको यो नमिठो सत्य–

प्रायः नहुने खुट्टा हिँड्छ

बलिष्ठ गोडा गाडी चढ्छ

कोही अमृत थुकिरहन्छ

बिचरा भोको टुलुटुलु हेर्छ

(पृष्ठ ७)

त्यसैगरि यो काव्याँशले घरबाट टाढा हुनेहरूको मर्मलाई पक्कै पनि छुनेछ–

घरतिर मेरा बनपाखाले

खोज्दा हुनन् भरी ममताले

आई ललिता भन्दै जाँदा

कति खुसी हुन्थे नजिकै हुँदा

(पृष्ठ २८)

बाबा, आमा, गाउँघर सबैबाट विछोडिएकी ललिता सयौं मानिसहरूको छिछि र दूरदूरको व्यवहार खप्न बाध्य हुन्छे । उसको मुखबाट भनाइएको यो शब्दले मानिसको चरित्र चित्रण राम्ररी गरेको छ–

मानवमा अब दानवता छ

पशुमा बरु नियम पालन छ

पशुका पति रक्षक भै दिनुले

गति यो हुन गो कि कतै भूलले ?

(पृष्ठ ४३)

***

कृति : ललिता (खण्डकाव्य)

कवि : विष्णुप्रसाद बस्याल

प्रकाशन मिति : वि. स. २०५८ 

०